Zdolność do ciężkiego lub długotrwałego wysiłku fizycznego, ciężka długotrwała praca bez narastania zmęczenia, z udziałem dużych grup mięśniowych bez większych zmian homeostazy, oraz szybki powrót do wartości spoczynkowych po zakończeniu wysiłku to wydolność fizyczna organizmu. Wynika z tego, że wydolność fizyczna będzie odnosić się nie tylko do określonej dyscypliny sportowej, ale również do osób nieuczestniczących w procesie treningowym. Wydolność fizyczną można określić u każdego człowieka i wpływają na nią nie tylko czynniki genetyczne, ale również środowisko, rozumiane jako odżywianie, klimat, poziom życia czy trening sportowy lub zdrowotny.
Ocena wydajności fizycznej oparta jest o testy, które powinny być wymierne i powtarzalne, oraz dobrze tolerowane przez badanych o różnej sprawności fizycznej. Takim testem jest próba harwardzka, gdzie wartość wskaźnika powyżej 60 oznacza bardzo wysoką wydolność organizmu, a poniżej 30- wskazuje na upośledzenie owej wydolności. Na tę wydolność wpływają wcześniej już wspomniane czynniki, jak genetyczne, środowiskowe, klimat itd., a czynnikami warunkującymi tę wydolność są przemiany energetyczne, poziom koordynacji nerwowo-mięśniowej, termoregulacja i gospodarka wodno-elektrolitowa, właściwości budowy ciała i czynniki psychologiczne.
Z wydolnością fizyczną wiąże się ściśle wytrzymałość organizmu. Także na wytrzymałość organizmu można przeprowadzać testy, np. Burpee’go. Ze względu na charakter przemian energetycznych rozróżniamy wytrzymałość tlenową, tlenowo-beztlenową oraz beztlenową.
Kryterium oceny intensywności wysiłków długotrwałych jest obecnie próg mleczanowy (LT). Jest to intensywność wysiłku, po przekroczeniu której stężenie mleczanu we krwi przekracza poziom spoczynkowy i systematycznie wzrasta. Wysiłki te dzielimy na wysiłek podprogowy i ponadprogowy. Maksymalną ilość tlenu, jaką zużywa organizm w ciągu jednej minuty, nazywamy pułapem tlenowym, czyli VO2max, którego wartość warunkuje objętość serca, koncentracja hemoglobiny we krwi itp.
Słowa – klucze: wydolność fizyczna, wytrzymałość, wysiłek, próg mleczanowy, pułap tlenowy VO2max
Wnioski:
Z powyższego wynika, iż na wydolność i wytrzymałość organizmu mogą wpływać różne czynniki, zarówno genetyczne jak i zewnętrzne oraz procesy zachodzące w samym organizmie.
Przygotowując trening dla sportowców oraz program rehabilitacji pacjentów bierzemy pod uwagę wydolność fizyczną organizmu, czyli zdolność do dużego wysiłku, czas w którym organizm powraca do wartości spoczynkowych, odporność na zmęczenie oraz wytrzymałość ogólną organizmu.
Bibliografia:
- J. Górski, Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego. Wyd. PZWL Warszawa, 2002
- A. Jaskólski, Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego z zarysem fizjologii człowieka. Wyd. AWF Wrocław, 2002
- J. Szopa, E. Mleczko, S. Żak, Podstawy antropomotoryki. Wyd. PWN Warszawa-Kraków, 2000
- W. Osiński, Antropomotoryka. Wyd. AWF Poznań, 2003
- internet
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz